home - over varens - varens in Nederland
Süsswassertang    
Süsswassertang, Wim de Winter

Onlangs kreeg ik van een aquariumliefhebber die gehoord had dat ik in varens geïnteresseerd was iets bijzonders toegestuurd. Het is een mosachtig groeisel, dat bekend staat als Süsswassertang. Volgens de goede gever is het ’Lomariopsis lineata (...) een varen die in het prothalliumstadium blijft hangen’. Dit lijkt inderdaad correct te zijn. Op het Botany & Plant Biology Congress van 2007 presenteerde een internationale groep onderzoekers (Li et al, 2007) een poster over dit verschijnsel.
 

Een mysterieuze, levermosachtige plant die wereldwijd wordt verhandeld in aquariumwinkels is geïdentificeerd als een nog niet beschreven prothallium van een varen. Het thallus is bandvormig, vertakt, één cel dik en dun bezet met antheridia (mannelijke geslachtsorganen - WdW). De sporofiet (volwassen plant) is niet gevonden.
 

Süsswassertang, geen oude tang, maar een eeuwig jonge varen

Moleculaire analyse heeft aangetoond dat het prothallium zeer waarschijnlijk van een Lomariopsis-soort is. Verder onderzoek heeft uitgewezen dat Lomariopsis lineata (Presl) Holtt. het nauwst verwant is. Veldwaarnemers in Taiwan hebben soortgelijke prothallia van Lomariopsis gevonden, die wel jonge sporofieten voortbrachten.
 
Lomariopsis lineata komt voor in (sub-) tropisch Oost-Azië in natte bossen in het laagland, opklimmend tot zo’n 1.200 m. Op de Filippijnen is hij ook wel in een droge rivierbedding gevonden, dus misschien is het niet uitzonderlijk dat hij tijdelijk onder water groeit.

Jonge planten hebben ongedeelde, lange lancetvormige bladeren; oudere planten hebben stevige bladeren tot wel een meter lang en verdeeld in tot twintig pinnae (zijblaadjes). Zowel het enkelvoudige blad als de pinnae zijn aan de top plotseling versmald tot een spitse punt.
 
   
De soort is onder vele namen beschreven:
Acrostichum laurifolium Christ • Acrostichum speciosum Presl • Diplora cadieri Christ • Lomaria spondiaefolia Wall. • Lomariopsis cochinchinensis Fée • Lomariopsis longifolia J. Sm. • Lomariopsis papyracea Copel. • Lomariopsis smithii Fée • Olfersia lineata Presl • Stenochlaena abrupta Alderw. • Stenochlaena cochinchinensis (Fée) Underw. • Stenochlaena longifolia J. Sm. • Stenochlaena smithii (Fée) Underw. • Stenochlaena spondiaefolia Presl; waar mogelijk nog wel aparte soorten bij zitten.

fotografie: Majolo’s photostream
   
De populariteit in aquariumkringen hangt samen met het gemak waarmee het prothallium onder water groeit. Dit lijkt mij echter niet helemaal de bedoeling en ik heb mijn exemplaar in een tropisch terrarium geplant. Op de waterlijn, zodat hij zelf kan kiezen waar hij zich het prettigst voelt. Nu, na drie maanden (inbegrepen een dipje vanwege een kapotte tl-buis), ziet hij er gezond uit. Zodra ik hem moet terugsnoeien zijn er stekjes beschikbaar.
 
Artikel uit VarenVaria nr.2 - 2008